أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

534

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

نگر : يادداشت پيشين . ( 1114 ) 69 / 5 « آنانك ايمان آوردند » . طبيعتا ترجمهء دقيق‌تر آنست كه « واوى » هم بر سر داشته باشد ، زيرا در عبارت شريف قرآنى « واو » در آغاز آيت بيامده . ضمنا در دستنوشت ، در « آوردند » ، نقطهء نون در جاى خود گذاشته شده و دو نقطة هم زير آن نهاده شده . ( 1115 ) 69 / 7 « دنس » . در دستنوشت به جاى دو فتحه سه فتحه گذاشته شده كه نابجا و بىمحلّ است ؛ سكون روى سين را هم خود كاتب گذاشته . « دنس » : در تاج الأسامى چنين بيامده : « الدّنس : ريم تن . » ( ص 179 ) ؛ و در المختار من صحاح اللغة مىخوانيم : « الدّنس - بفتحتين - الوسخ . » ( ص 167 ) . ( 1116 ) 69 / 10 « شما را مىفرمايذ » . اين عبارت در ترجمهء « يأمركم » آمده است . پيشينگان « فرمودن » را به معناى « امر كردن » فراوان به كار برده‌اند . نمونه را ، نگر : فرهنگنامهء قرآنى ، ج 1 ، ص 251 . ( 1117 ) 69 / 11 « به خداوند » . « خذاوند » را در ترجمهء « أهل » آورده است . سنج : فرهنگنامهء قرآنى ، ج 1 ، ص 301 . ( 1118 ) 69 / 11 « عثمان بن طلحة بن الحجبىّ » . « الحجبىّ » در دستنوشت ، بىنقطهء حرف پيش از آخر ، كتابت گرديده ؛ تشديد هم روى همان حرف پيش از آخر نهاده شده است . ضمّهء حاء هم منقول از خود دستنوشت است . چنان كه ديده مىشود در ضبط « الحجبىّ » ، تصرّف ما محدودست به نقطة گذارى حرف پيش از آخر و جابجائى تشديد . نسبت « حجبي » به فتح حاء - با تشديد يا بىتشديد ياء - هم خوانده شده است . سمعانى گويد : اين صورت نسبت است به حجابت بيت اللّه و آنان جماعتي از بنى عبد الدّار باشند كه حجابت كعبه با ايشان است . ( نگر : لغتنامهء دهخدا ، ذيل « حجبي » ) . لكن - چنان كه آمد - در دستنوشت ما به پيش حاء ضبط شده ؛ زين روى ما همين قرائت را در متن حفظ كرديم . شايان ياد كردست « عثمان بن طلحة بن الحجبي » از « بنى عبد الدّار » بوده است - چنان كه شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - در تفسير خود ( چ شعرانى ، ج 3 ، ص 418 ) ياد مىكند . ( سنج : گفتهء سمعانى كه پيش ازين آورديم ) . ضمنا نام او را نگر در : تاج التّراجم ، ج 2 ، ص 499 ؛ تفسير كنز الدّقائق ، ج 3 ، ص 434 . ( 1119 ) 69 / 13 « در رفت » . « در رفتن » : داخل شدن ، وارد شدن .